Odmiany jamnika: dziewięć wariantów, obwód klatki i przesunięcia w ZKwP

Jamnik występuje w dziewięciu odmianach: trzy wielkości (standardowa, miniaturowa, królicza) pomnożone przez trzy rodzaje włosa (krótkowłosy, szorstkowłosy, długowłosy) [S1]. O wielkości nie decyduje waga ani wysokość w kłębie, tylko obwód klatki piersiowej, a wzorzec podaje osobne zakresy dla psów i dla suk [S1].

Dwie rzeczy, których nie znajdziesz w typowym polskim opisie rasy: obowiązujący wzorzec FCI nie zawiera żadnego limitu wagi, a Związek Kynologiczny w Polsce mierzy psy w innym wieku niż podaje wzorzec FCI.

Tabela: obwód klatki piersiowej według wzorca FCI nr 148

Odmiana wielkościowa	Psy	Suki
Jamnik standardowy	powyżej 37 cm do 47 cm	powyżej 35 cm do 45 cm
Jamnik miniaturowy	powyżej 32 cm do 37 cm	powyżej 30 cm do 35 cm
Jamnik króliczy	od 27 cm do 32 cm	od 25 cm do 30 cm

Mierzy się obwód, czyli taśma opasuje klatkę piersiową; punkty wskazane we wzorcu (najwyższy punkt kłębu i najniższy punkt klatki) wyznaczają, którędy taśma ma przechodzić. Wzorzec zaznacza, że taśma ma być naprężona tylko lekko, a pomiar wykonuje się u psa mającego co najmniej 15 miesięcy [S1].

Tabela nie jest algorytmem przypisującym każdego jamnika do jednej z trzech odmian. Pies o obwodzie powyżej 47 cm nie mieści się w żadnym z przedziałów wzorca, choć nadal jest jamnikiem.

Czego w obowiązującym wzorcu nie ma: wagi

W tekście wzorca FCI nr 148 nie pada ani słowo “waga”, ani jednostka “kg” [S1]. Nie ma zdania “jamnik miniaturowy waży do 4 kilogramów” ani “króliczy do 3,5 kilograma”, choć takie liczby krążą w opisach rasy z przypisem do FCI.

Krążą też opisy podające jedną liczbę obwodu dla obu płci. Porównanie z tabelą powyżej pokazuje, skąd się biorą: powtarzane “do 35 cm” dla miniaturowego i “do 30 cm” dla króliczego to w obowiązującym wzorcu wartości dotyczące wyłącznie suk. U psów obie granice są o dwa centymetry wyższe.

Nie sprawdzaliśmy, z której archiwalnej wersji dokumentu pochodzą krążące limity wagowe, więc nie twierdzimy, skąd dokładnie się wzięły ani czy ktoś je świadomie przepisuje. Twierdzimy tylko to, co da się zweryfikować, otwierając PDF wzorca: dziś takich limitów tam nie ma.

Polska specyfika: załącznik 10A ZKwP

Wzorzec FCI opisuje, jak wygląda pies wzorcowy. Tego, jak formalnie zmienia się odmianę wpisaną w dokumentach psa, wzorzec nie reguluje. W Polsce robi to załącznik nr 10A do Regulaminu Hodowli Psów Rasowych ZKwP [S2].

Kiedy mierzy się jamnika. Załącznik przypisuje jamnika miniaturowego i króliczego do kategorii ustalanej przez obwód klatki piersiowej i przewiduje pomiar w wieku powyżej 12 miesięcy [S2]. Wzorzec FCI mówi o pomiarze po ukończeniu 15 miesięcy [S1]. To jest realna rozbieżność między dokumentem międzynarodowym a polską procedurą i warto o niej wiedzieć, planując przegląd.

Zakresy w ZKwP są zgodne z FCI. Załącznik podaje dla miniaturowego 32 do 37 cm u psów i 30 do 35 cm u suk, dla króliczego 27 do 32 cm u psów i 25 do 30 cm u suk [S2], czyli te same przedziały co wzorzec.

Zmiana odmiany jest jednorazowa i warunkowa. Przynależność do odmiany można zmienić tylko raz w życiu psa i tylko wtedy, gdy pies nie ma w dotychczasowej odmianie tytułu Championa Polski ani Championa Polski Młodzieży, nie ma kwalifikacji hodowlanych i nie był użyty do hodowli [S2].

Kto mierzy. Przeglądu dokonuje międzynarodowy sędzia kynologiczny po osiągnięciu przez psa wymaganego minimalnego wieku. Przegląd przed dwunastym miesiącem jest możliwy tylko wtedy, gdy pies przekroczył górną granicę wzrostu lub obwodu klatki [S2].

Włos też podlega przesunięciu. Załącznik dopuszcza zmianę między odmianami włosa, ustalaną po ukończeniu 9 miesięcy, i wymienia przy jamniku parę krótkowłosy oraz długowłosy [S2].

Co to znaczy przy kupnie szczeniaka

Szczeniak ma odmianę wpisaną w dokumentach od początku, więc zdanie “szczeniak nie ma jeszcze odmiany” byłoby nieprawdziwe. Rzecz w czym innym: miarodajny pomiar, na którym opiera się ewentualne przesunięcie, wykonuje się dopiero u psa dorosłego, po 12 miesiącach według ZKwP i po 15 według wzorca FCI [S1][S2].

Praktyczna konsekwencja: pies zapisany jako króliczy może po roku zmierzyć się w przedziale miniaturowym. Wtedy istnieje ścieżka formalnej zmiany, ale obwarowana warunkami z załącznika 10A. Dlatego przy szczeniaku warto pytać nie tylko o deklarowaną odmianę, ale o obwody klatki rodziców i o to, czy hodowca w ogóle mierzy swoje psy.

Jeśli sprzedający określa wielkość odmiany przez wagę i powołuje się przy tym na FCI, warto poprosić o wskazanie tego zapisu we wzorcu. Taki limit nie pochodzi z obowiązującego dziś dokumentu.

Dlaczego odmiana ma znaczenie zdrowotne

Podział na odmiany nie jest wyłącznie kwestią wyglądu i wystaw. W badaniu DachsLife 2015 rozpoznanie dyskopatii dotyczyło 24,4 procent jamników standardowych krótkowłosych i 7,1 procent standardowych szorstkowłosych [S3].

Trzy zastrzeżenia, bez których ta liczba wprowadza w błąd. Badanie było przekrojową ankietą wśród właścicieli w Wielkiej Brytanii, opartą na deklaracjach, a nie na przeglądzie dokumentacji klinicznej. Objęło sześć odmian, bez odmiany króliczej. Autorzy ostrzegają przed wnioskowaniem przyczynowym: dane pokazują różnicę częstości między odmianami, nie dowodzą, że sam rodzaj włosa ją wywołuje [S3]. Nie wiemy też, na ile te odsetki przenoszą się na populację psów w Polsce.

Przy tych zastrzeżeniach różnica pozostaje na tyle duża, że pytanie o odmianę jest sensowną częścią rozmowy o zdrowiu psa. Szerzej w tekście o dyskopatii u jamnika.

Co jeszcze mówi wzorzec

Fakty pochodzące wprost z dokumentu FCI [S1]:

• Kraj pochodzenia: Niemcy. Rasa figuruje w Grupie 4 FCI, z próbami pracy.
• Przeznaczenie: pies myśliwski, do pracy nad ziemią i pod ziemią. To aktualny zapis wzorca, nie historyczna ciekawostka.
• Proporcje: prześwit brzucha to około jedna trzecia wysokości w kłębie, a długość ciała do wysokości w kłębie ma się jak około 1,7 do 1,8 do 1.
• Charakter według wzorca: przyjazny z natury, ani lękliwy, ani agresywny, o zrównoważonym temperamencie; namiętny, wytrwały i szybki pies myśliwski o doskonałym nosie.
• Najstarszy klub rasy to Deutsche Teckelklub e.V., założony w 1888 roku.

Jak to sprawdzić samemu

Oba dokumenty są publicznie dostępne w formacie PDF: wzorzec FCI nr 148 na stronie Federation Cynologique Internationale [S1] i załącznik 10A na stronie Związku Kynologicznego w Polsce [S2]. Sekcja SIZES we wzorcu i punkt A.3 w załączniku zajmują po kilka linijek, więc porównanie z dowolnym opisem rasy zajmuje minutę.